सिन्धुली बजार अहिले तिहारको रङमा रंगिएको छ । पसलमा झिलिमिली छ, सडकमा चहलपहल छ र घरघरमा उत्साह छ । तर यो उत्साहसँगै आम उपभोक्ताको एउटा अपेक्षा पनि छ—तिहारको उज्यालो हरेक घरमा पुगोस्, महँगीको अँध्यारोले कसैको खुसी नछेकोस् ।

सिन्धुली,२१ कात्तिक – नेपालीको दोस्रो ठूलो चाड तिहार नजिकिएसँगै सिन्धुलीको सदरमुकाम माढी बजारमा चहलपहल ह्वात्तै बढेको छ । बजारका मुख्य सडकदेखि भित्री गल्ली, भेटनरी वारीपारी देखि एक नम्बर बजार, गैरीबजार र हाट जाने आसपासका क्षेत्र र शनिबार लाग्ने हाटबजार जाने बाटोसम्म र शनिवारे हाटमा तिहारका सामग्रीले बजार रंगिन बनेको छ । पसलहरूमा झिलिमिली बत्ती, फूलमाला, माटाका दियो, मिठाई, भाइमसला र पूजाका सामग्री सजाइएका छन् । बिहानैदेखि किनमेलका लागि बजार पुग्ने उपभोक्ताको भीडले सिन्धुली बजारमा चाडपर्वको रौनक थपेको छ ।

तिहारको आगमनसँगै बजारमा देखिएको यो चहलपहलले व्यापारीहरूमा कारोबार बढ्ने आशा जगाएको छ । तर बजारको बाहिरी रौनकभित्र उपभोक्ताको एउटा साझा चिन्ता पनि लुकेको छ–बढ्दो महँगी । चाडपर्व मनाउने उत्साह त छ, तर दैनिक उपभोग्य वस्तुदेखि भाइटीकामा प्रयोग हुने भाइमसलासम्मको मूल्य बढ्दा सर्वसाधारणको पारिवारिक बजेट प्रभावित भएको छ ।

झिलिमिली बजार, महँगो भाइमसला :

तिहारमा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको आत्मीयता र प्रेम साटासाट गर्ने विशेष अवसर हो भाइटीका। सप्तरंगी टीका, मखमली माला र भाइमसलाले यो पर्वलाई अझ विशेष बनाउने गर्छ । त्यसैले तिहार नजिकिएसँगै बजारमा भाइमसला किन्नेहरूको चहलपहल पनि बढेको छ ।

तर यस वर्ष भाइमसलाको मूल्यले उपभोक्तालाई सोच्न बाध्य बनाएको छ । काजु, बदाम, पिस्ता, ओखर, किसमिस लगायतका सामग्रीको मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भएको उपभोक्ताहरूको गुनासो छ । व्यापारी तथा उपभोक्ताहरूका अनुसार केही सामग्रीको मूल्य प्रतिकिलो ५ सयदेखि सात सय रुपैयाँसम्म बढेको छ ।
उपभोक्ताहरूको अनुभवमा गत वर्ष पाँच हजार रुपैयाँमा पुग्ने तिहारको किनमेलका लागि यस वर्ष झन्डै दस हजार रुपैयाँसम्म खर्च गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ । एउटै चाडपर्वको किनमेलमा खर्च दोब्बरनजिक पुग्न थालेपछि सर्वसाधारणले आवश्यकताअनुसार सामान छानेर मात्रै किन्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ ।

चाडपर्वमा परिवारका सदस्य, आफन्त र दाजुभाइका लागि केही न केही किनेर लैजाने नेपाली परम्परा छ । तर बजारभाउ बढ्दै जाँदा परम्परा र आर्थिक क्षमताबीच सन्तुलन मिलाउनु उपभोक्ताका लागि चुनौती बन्दै गएको छ ।

चाडपर्वको बजारलेस्थानीय अर्थतन्त्रलाई दिन्छ गति :

तिहार केवल धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व मात्र होइन, यो स्थानीय अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने महत्वपूर्ण अवसर पनि हो। चाडपर्वको समयमा हुने किनमेलले बजारमा पैसाको प्रवाह बढाउँछ । किराना पसल, मिठाई व्यवसाय, कपडा पसल, विद्युतीय सामग्रीका पसल, यातायात व्यवसाय तथा साना खुद्रा व्यापारीको कारोबारमा यसले प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ ।

तिहारसँग जोडिएको फूलमाला, मखमली र सयपत्री फूल, माटाका दियो, बाँसका सामग्री, मिठाई तथा स्थानीय उत्पादनको बिक्रीले ग्रामीण किसान र साना उद्यमीलाई समेत आम्दानीको अवसर दिन्छ ।

सहर तथा सदरमुकाममा हुने किनमेलको लाभ गाउँसम्म पुग्नु चाडपर्वको अर्थतन्त्रको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष हो। स्थानीय उत्पादनले बजार पाउँदा किसानको आम्दानी बढ्छ भने साना व्यवसायीले पनि वर्षभरिको कारोबारमा महत्वपूर्ण हिस्सा चाडपर्वबाट प्राप्त गर्ने गर्छन् ।

सिन्धुलीजस्तो स्थानीय उत्पादन र व्यापारको सम्भावना बोकेको जिल्लामा तिहारको बजारले स्थानीय उत्पादन, घरेलु उद्योग र साना व्यवसायलाई प्रोत्साहन गर्ने अवसरसमेत प्रदान गर्छ ।

आयातित सामग्रीको निर्भरता र स्थानीय उत्पादनको सम्भावना:

तिहारका लागि आवश्यक धेरै सामग्री स्थानीय बजारमा उपलब्ध भए पनि भाइमसलाका विभिन्न प्रकार, झिलिमिली बत्ती तथा सजावटका सामग्रीमा बाह्य बजारमाथिको निर्भरता देखिन्छ । यस्ता सामग्रीको मूल्यमा हुने उतारचढावले स्थानीय उपभोक्ताको खर्चमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ ।

अर्कोतर्फ, फूलखेती, माटाका दियो उत्पादन, स्थानीय मिठाई तथा हस्तकलाका सामग्रीलाई प्रोत्साहन गर्न सके तिहारको बजारलाई स्थानीय उत्पादनसँग अझ मजबुत रूपमा जोड्न सकिन्छ ।

स्थानीय किसान र उद्यमीलाई बजारसँग जोड्ने, उत्पादनको बजारीकरण गर्ने र स्थानीय वस्तुको प्रयोग बढाउने वातावरण बनाउन सके चाडपर्वको खर्चबाट जिल्लाभित्रै आर्थिक गतिविधि विस्तार गर्न सकिने सम्भावना छ ।

तिहारको खुसी र उपभोक्ताको अपेक्षा:

तिहार उज्यालो, प्रेम, सद्भाव र पारिवारिक एकताको पर्व हो। काग, कुकुर, गाई र गोरुको पूजा हुँदै भाइटीकासम्म आइपुग्ने यस पर्वले प्रकृति, संस्कृति र पारिवारिक सम्बन्धको महत्व सम्झाउँछ । देउसीभैलो, दीपावली र सांस्कृतिक गतिविधिले समाजमा आपसी सद्भाव र सामूहिकताको भावना पनि बलियो बनाउँछन् ।

तर चाडपर्वको वास्तविक खुसी महँगो किनमेलमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन। उपभोक्ताले उचित मूल्यमा गुणस्तरीय सामग्री पाउनुपर्छ । व्यापारीले पनि पारदर्शी मूल्य निर्धारण र स्वस्थ प्रतिस्पर्धालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । बजार अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाउँदै कृत्रिम मूल्यवृद्धि र उपभोक्ता ठगी नियन्त्रण गर्नु सम्बन्धित निकायको जिम्मेवारी हो।

अन्ततः तिहारको रौनक बजारमा झिलिमिली बत्ती बालेर मात्र पूरा हुँदैन। किसानको उत्पादनले उचित मूल्य पाओस्, व्यापारीको व्यवसाय चलोस् र सर्वसाधारणले आफ्नो आर्थिक क्षमताभित्र रहेर खुसीसाथ चाड मनाउन सकून्—त्यसैमा तिहारको वास्तविक अर्थ लुकेको छ ।

सिन्धुली बजार अहिले तिहारको रङमा रंगिएको छ । पसलमा झिलिमिली छ, सडकमा चहलपहल छ र घरघरमा उत्साह छ । तर यो उत्साहसँगै आम उपभोक्ताको एउटा अपेक्षा पनि छ—तिहारको उज्यालो हरेक घरमा पुगोस्, महँगीको अँध्यारोले कसैको खुसी नछेकोस् ।