सिन्धुली,१५ असोज  — नेपालको स्वाभिमान, साहस र वीरताको ऐतिहासिक प्रतीकका रूपमा रहेको सिन्धुलीगढी विजय दिवस आज शुभकामनासहित स्मरण गरिएको छ । नेपाल–अंग्रेज युद्धको महत्वपूर्ण अध्यायका रूपमा रहेको सिन्धुलीगढीको ऐतिहासिक विजयलाई सम्झँदै नेकपा एमालेका नेता मनोज जंग थापाले २५९औँ सिन्धुलीगढी विजय दिवसको अवसरमा शुभकामना व्यक्त गरेका छन् ।

उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत शुभकामना दिँदै वि.सं. १८२४ असोज १५ गते आफ्नो मातृभूमिको रक्षा गर्न घरेलु हतियार, अदम्य साहस र देशप्रेमका साथ विदेशी शक्तिविरुद्ध लडेका वीर पुर्खा तथा स्थानीय योद्धाहरूको योगदानको स्मरण गरेका छन् । उनले युद्धमा वीरगति प्राप्त गर्ने रणबाँकुराप्रति श्रद्धासुमन व्यक्त गर्दै सिन्धुलीगढीको ऐतिहासिक, पुरातात्त्विक र सांस्कृतिक महत्व संरक्षण गर्न सबैमा प्रेरणा मिलोस् भन्ने कामना गरेका छन् ।

सिन्धुलीगढीको युद्ध नेपालको इतिहासमा विदेशी शक्तिविरुद्ध नेपाली वीरताको अनुपम उदाहरणका रूपमा लिइन्छ । वि.सं. १८२४ मा तत्कालीन ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनीले नेपालको भूभागमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्ने उद्देश्यले काठमाडौँ उपत्यका प्रवेश गर्ने प्रयास गरेको थियो । व्यापारिक र सैनिक प्रभाव विस्तार गर्दै आएको अंग्रेज सेनाले सिन्धुलीको बाटो हुँदै काठमाडौँ प्रवेश गर्ने योजना बनाएको थियो ।

त्यतिबेला सिन्धुलीगढी रणनीतिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण किल्ला थियो। पहाडी भू–बनोट, साँघुरा बाटा र प्राकृतिक सुरक्षा कवचका कारण यो स्थान सैनिक दृष्टिले बलियो मानिन्थ्यो । अंग्रेज सेनासँग आधुनिक हतियार र युद्ध अनुभव भए पनि नेपाली पक्षले स्थानीय भूगोलको ज्ञान, रणनीतिक कौशल र अदम्य साहसका आधारमा प्रतिरोध गरेको थियो ।

सिन्धुलीगढीको युद्धमा नेपाली सेनासँगै स्थानीय बासिन्दाले समेत महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए । घरेलु हतियार, परम्परागत युद्ध सामग्री र सीमित स्रोतसाधनका बाबजुद नेपाली योद्धाहरूले विदेशी सेनाको ठूलो चुनौती सामना गरेका थिए । स्थानीय जनताको सहयोग र नेपाली पक्षको रणनीतिका कारण अंग्रेज सेना पराजित हुँदै पछि हट्न बाध्य भएको थियो ।

यो विजय केवल एउटा सैन्य सफलता मात्र नभई नेपालको स्वतन्त्र अस्तित्व, आत्मसम्मान र राष्ट्रिय पहिचानसँग जोडिएको ऐतिहासिक घटना हो। सिन्धुलीगढीले नेपाली समाजलाई कठिन परिस्थितिमा पनि साहस, एकता र स्वाभिमानका साथ उभिन प्रेरणा दिँदै आएको  छ ।

इतिहासविद्हरूका अनुसार सिन्धुलीगढीको महत्व केवल युद्धस्थलका रूपमा सीमित छैन । यो नेपालको पुरातात्त्विक सम्पदा, पर्यटन सम्भावना र राष्ट्रिय गौरवसँग जोडिएको स्थल हो। यसको संरक्षण, अध्ययन र प्रचार–प्रसारले नयाँ पुस्तालाई इतिहास बुझ्न सहयोग पु¥याउने विश्वास गरिएको छ ।

नेता थापाले पनि सिन्धुलीगढीको मौलिक पुरातात्त्विक स्वरूप जोगाउँदै इतिहासको गरिमा कायम राख्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्। उनले ऐतिहासिक सम्पदालाई स्थानीय समुदायको समृद्ध भविष्यसँग जोड्न सबै पक्षबीच सहकार्य र सद्भाव आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

सिन्धुलीगढी विजय दिवसले विगतका वीरताको सम्झना मात्र होइन, वर्तमान पुस्तालाई आफ्नो इतिहास, संस्कृति र राष्ट्रिय पहिचान संरक्षण गर्ने जिम्मेवारीसमेत सम्झाउने अवसर प्रदान गर्दछ। वीर पुर्खाको साहस र बलिदानबाट प्रेरणा लिँदै सिन्धुलीगढीलाई संरक्षण र प्रवद्र्धन गर्नु आजको पुस्ताको साझा दायित्व बनेको छ ।

यो समाचारमा मिल्ने  पाठकको ध्यानतान्ने आर्कषक बडि क्लिक हुने हेढलाइन बनाई दिनु हुन अनुरोध छ