सिन्धुली,१० असोज – लगातारको वर्षापछि आएको बाढी र पहिरोले बीपी राजमार्गमा पुर्‍याएको क्षतिले तत्काल यातायात अवरुद्ध मात्रै गरेको छैन, सडकको अस्थायी संरचना र विपद्पछिको पुनःस्थापनाको चुनौती पनि सतहमा ल्याएको छ । असोज ८ गते बेलुकादेखि अवरुद्ध राजमार्ग सञ्चालनमा ल्याउन कम्तीमा अझै दुई दिन लाग्ने देखिएको छ । तर यातायात सञ्चालनमा आए पनि केही खण्डमा सहज आवागमनका लागि करिब एक सातासम्म कुर्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ ।

काभ्रेपलाञ्चोकको रोशी खोलामा आएको बाढी बीपी राजमार्गका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती बनेको छ । चौकीडाँडामा करिब २५० मिटर लामो डाइभर्सन नै बाढीले पूर्णरूपमा बगाएपछि त्यहाँ नयाँ डाइभर्सन निर्माण गर्नुपर्ने भएको छ । सडक डिभिजन भक्तपुरका अनुसार यही काम अहिले राजमार्ग खुलाउने प्रक्रियाको सबैभन्दा जटिल पक्ष बनेको छ ।

शनिबार दिउँसोदेखि चौकीडाँडामा डाइभर्सन निर्माण सुरु गरिएको भए पनि वर्षा भएपछि काम रोक्नुपरेको सडक डिभिजन भक्तपुरका इन्जिनियर हिमाल काफ्लेले बताए । मौसम अनुकूल भए आइतबार बेलुकासम्म डाइभर्सन निर्माण सक्ने लक्ष्य राखिएको छ । तर मौसमको अनिश्चितताका कारण लक्ष्यअनुसार काम सम्पन्न हुनेमा अहिले नै निश्चित हुन नसकिने उनको भनाइ छ । “मौसमले साथ दिए आइतवार बेलुकासम्म चौकीडाँडामा डाइभर्सन सक्ने लक्ष्य छ, तर अहिले नै निश्चित भन्न सकिने अवस्था छैन,” काफ्लेले भने ।

राजमार्ग पुनः सञ्चालनमा ढिलाइ हुनुको अर्को कारण गिम्दी बेँसीको ठूलो पहिरो हो । डाइभर्सन निर्माण मात्र सम्पन्न भएर यातायात सञ्चालन गर्न सकिने अवस्था छैन । गिम्दी बेँसीमा खसेको पहिरो हटाउन पनि समय लाग्ने भएकाले सडक खुलाउने सम्पूर्ण काम एउटै बिन्दुमा निर्भर नरहेको देखिन्छ ।

घुमाउनेमा भने शनिबार बेलुकासम्म डाइभर्सन निर्माण सम्पन्न भएको काफ्लेले जानकारी दिए । तर एउटा स्थानमा डाइभर्सन तयार हुनु र सम्पूर्ण राजमार्ग सञ्चालनयोग्य हुनु फरक विषय बनेको छ । यही कारण आइतवारसम्म यातायात सुचारु गर्ने तयारीका साथ काम अघि बढाइए पनि सडकमा भएको क्षतिको मात्रा धेरै भएकाले तत्कालै सञ्चालनमा ल्याउन सम्भव नभएको सडक डिभिजनको भनाइ छ ।

बीपी राजमार्गको समस्या चौकीडाँडा र गिम्दी बेँसीमा मात्र सीमित छैन । रोशी खण्डअन्तर्गत जापान सरकारको सहयोगमा निर्माण भइरहेको डालाबेँसीदेखि बर्खेखोलासम्मको ३.२ किलोमिटर सडक खण्डमा बाढीले अझ ठूलो क्षति पु¥याएको छ । सडक डिभिजन भक्तपुरका अनुसार उक्त खण्डको अधिकांश भाग बाढीले बगाएको छ ।

यो खण्डमा क्षति धेरै हुनुको एउटा महत्वपूर्ण कारण निर्माणको अवस्था पनि हो । प्राविधिकहरूका अनुसार सडक निर्माण भर्खरै सुरु भएकाले स्थायी संरचना पूर्णरूपमा तयार भइसकेका थिएनन् । त्यसैले बाढीको प्रत्यक्ष प्रभाव अस्थायी संरचना र डाइभर्सनमा परेको हो । स्थायी संरचना तयार भइनसकेको अवस्थामा आएको विपद्ले निर्माणाधीन सडकमा अस्थायी संरचनाको जोखिम कति उच्च हुन्छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ ।

जापान सरकारको सहयोगमा निर्माण भइरहेको यस खण्डमा अहिले जाइकाले जिम्मा दिएको निर्माण व्यवसायीले पुनः डाइभर्सन निर्माण सुरु गरेका छन् । तर क्षतिग्रस्त संरचना तत्कालै पुनःनिर्माण गर्नु र दीर्घकालीन रूपमा सडकलाई सुरक्षित बनाउनु दुई अलग चुनौतीका रूपमा देखिएका छन् ।

सडक डिभिजनका अनुसार यस खण्डमा अस्थायी रूपमा यातायात सञ्चालन गर्न कम्तीमा दुई दिन लाग्नेछ । त्यसपछि पनि सडक सहज रूपमा सञ्चालनमा आउन करिब एक साता लाग्न सक्ने अनुमान छ । अर्थात् राजमार्ग खुल्नु र नियमित तथा सहज यातायात सञ्चालन हुनुबीच केही दिनको अन्तर रहनेछ ।

यसले बीपी राजमार्गको पुनःस्थापनालाई केवल अवरुद्ध सडक खुलाउने कामका रूपमा हेर्न नसकिने देखाएको छ । तत्कालका लागि डाइभर्सन बनाउने, पहिरो हटाउने र अस्थायी मार्ग तयार गर्ने काम प्राथमिकतामा रहे पनि दीर्घकालीन रूपमा बाढीको जोखिम, खोलाको बहाव र सडक संरचनाको सुरक्षालाई कसरी सम्बोधन गर्ने भन्ने प्रश्न महत्वपूर्ण बनेको छ ।

अहिलेको प्राथमिकता भने अवरुद्ध सडकमा यातायात फर्काउनु हो । चौकीडाँडाको २५० मिटर डाइभर्सन पुनर्निर्माण, गिम्दी बेँसीको पहिरो हटाउने तथा डालाबेँसी–बर्खेखोला खण्डमा नयाँ डाइभर्सन निर्माणको प्रगति नै राजमार्ग खुल्ने समय निर्धारण गर्ने मुख्य आधार बनेका छन् ।

सडक डिभिजनले मौसमले साथ दिए काम अघि बढाउन सकिने जनाएको छ । तर वर्षा दोहोरिएमा निर्माणाधीन डाइभर्सनमै थप क्षति पुग्न सक्ने जोखिम कायमै छ । त्यसैले दुई दिनभित्र यातायात सञ्चालन गर्ने लक्ष्य पूरा भए पनि त्यसलाई स्थायी समाधान मान्न सकिने अवस्था छैन ।

हालको अनुमानअनुसार बीपी राजमार्गमा न्यूनतम दुई दिनपछि केही रूपमा यातायात सञ्चालन हुन सक्ने भए पनि जापान सरकारको सहयोगमा निर्माण भइरहेको डालाबेँसी–बर्खेखोला खण्डमा सहज आवागमनका लागि करिब एक साता लाग्न सक्छ । बाढीले क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनःस्थापना र आगामी दिनमा यस्ता जोखिम दोहोरिन नदिने पूर्वाधार निर्माणबीचको सन्तुलन नै अब बीपी राजमार्गको मुख्य चुनौती बन्ने देखिएको छ ।