सिन्धुली,२८ जेठ — सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटमार्फत सुरुङ पूर्वाधार विकासलाई प्राथमिकतामा राख्ने घोषणा गरे पनि विनियोजनको अवस्था भने त्यसअनुसार देखिएको छैन । बजेट भाषणमा समेटिएका योजनामध्ये खुर्कोट–चियाबारी सुरुङमार्ग पनि एक हो । तर उक्त योजनाका लागि छुट्याइएको बजेटले सरकारको घोषित प्राथमिकता र वास्तविक विनियोजनबीचको अन्तर स्पष्ट पारेको छ ।

आगामी आर्थिक वर्षका लागि खुर्कोट–चियाबारी सुरुङमार्ग आयोजनामा जम्मा ३ लाख ९२ हजार रुपैयाँ मात्र विनियोजन गरिएको छ । यो रकम चालु आर्थिक वर्षमा प्राप्त बजेटभन्दा समेत कम हो । चालु आर्थिक वर्षमा उक्त आयोजनाका लागि ९ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको थियो । नयाँ आर्थिक वर्षमा त्यसको तुलनामा समेत बजेट कटौती भएपछि आयोजना कार्यान्वयनको सम्भावनाप्रति प्रश्न उठेको छ ।

सरकारले बजेट भाषणमा सुरुङमार्ग निर्माण तथा सुरुङ पूर्वाधार विकासलाई उच्च प्राथमिकता दिने उल्लेख गरेको थियो । सोही क्रममा खुर्कोट–चियाबारी सुरुङमार्गलाई पनि योजनाको सूचीमा समावेश गरिएको छ । तर विनियोजन गरिएको रकम हेर्दा उक्त योजना तत्काल निर्माणको चरणमा प्रवेश गर्ने वा यातायात सहज बनाउने गरी अघि बढ्ने अवस्था नदेखिएको सरोकारवालाको बुझाइ छ ।

सार्वजनिक नीति तथा बजेट वक्तव्यमा सुरुङमार्गलाई विकासको नयाँ आयामका रूपमा प्रस्तुत गरिए पनि त्यसअनुसार पर्याप्त स्रोत सुनिश्चित नगरिएको देखिन्छ । योजना समेटिए पनि आवश्यक वित्तीय आधार तयार नपारिँदा कार्यान्वयन पक्ष कमजोर हुने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ । ३ लाख ९२ हजार रुपैयाँको विनियोजनले आयोजना अध्ययन, तयारी वा प्रशासनिक प्रक्रियाभन्दा माथि उठेर निर्माणतर्फ उन्मुख हुन कठिन हुने देखिन्छ ।

नेपालमा सडक पूर्वाधार विस्तारसँगै सुरुङमार्ग विकासलाई दीर्घकालीन समाधानका रूपमा हेरिँदै आएको छ । विशेषगरी पहाडी तथा भौगोलिक रूपमा जटिल क्षेत्रमा यात्रा दूरी छोट्याउने, समय बचत गर्ने र यातायातलाई सुरक्षित तथा भरपर्दो बनाउने उद्देश्यले सुरुङमार्ग निर्माणको अवधारणा अघि सारिएको हो । तर यस्ता परियोजनामा आवश्यक लगानी सुनिश्चित हुन नसक्दा अधिकांश योजना घोषणामै सीमित हुने अवस्था दोहोरिँदै आएको छ ।

खुर्कोट–चियाबारी सुरुङमार्गको सन्दर्भमा पनि यस्तै अवस्था देखिएको छ । बजेट भाषणमा प्राथमिकता प्राप्त योजनाको रूपमा उल्लेख भए तापनि विनियोजन गरिएको रकमले निर्माण कार्यलाई गति दिने संकेत दिएको छैन । यसले सरकारको घोषणा र कार्यान्वयनबीचको अन्तरलाई थप उजागर गरेको छ ।

पछिल्ला वर्षहरूमा विभिन्न सरकारले सुरुङ विकासलाई प्राथमिकतामा राख्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै आएका छन् । तर विनियोजनको प्रवृत्ति हेर्दा सुरुङ पूर्वाधारमा लगानी बढ्नुको सट्टा घट्दो क्रममा रहेको देखिन्छ । खुर्कोट–चियाबारी सुरुङमार्गका लागि चालु आर्थिक वर्षको तुलनामा आगामी वर्ष कम बजेट छुट्याइनुले पनि यही प्रवृत्तिलाई पुष्टि गरेको छ ।

यस अवस्थाले तत्काल नयाँ सुरुङमार्ग निर्माण गरी यातायात सेवामा सहजता ल्याउने अपेक्षामा रहेको स्थानीय तह र सर्वसाधारणलाई निराश बनाएको छ । विकासको महत्वाकांक्षी योजनाका रूपमा प्रस्तुत गरिएका सुरुङमार्ग परियोजनाहरू प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउन पर्याप्त स्रोत विनियोजन र स्पष्ट कार्यान्वयन योजना आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरूको धारणा छ ।