इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच विकसित तनावपूर्ण अवस्थाले ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ लाई विश्वकै संवेदनशील सामुद्रिक मार्गमध्ये एक बनाएको छ । युद्धविरामको वर्तमान अवस्थाबीच पनि उक्त जलडमरूमध्यमा जारी सैन्य गतिविधिहरूले विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारिरहेका छन् । यस्तै संवेदनशील समयमा अमेरिकी नौसेनाको एक महत्त्वपूर्ण माइन–स्विपिङ (समुद्री विस्फोटक हटाउने) अभियान अप्रत्याशित घटनाका कारण अस्थायी रूपमा प्रभावित भएको छ ।

अमेरिकी सञ्चार माध्यम ‘एक्सियस’ का अनुसार, ‘युएसएस चिफ’ नामक अमेरिकी नौसैनिक जहाज थाइल्याण्डको फुकेट बन्दरगाहमा रोकिएको बेला एक असामान्य घटना घट्यो । जहाजमा कार्यरत एक इलेक्ट्रोनिक्स प्राविधिकमाथि स्थानीय ‘मकाक’ प्रजातिको बाँदरले आक्रमण गरी चिथोरेपछि उक्त सैन्य अपरेसनमा संलग्न टोलीलाई तत्काल स्वास्थ्य जोखिमको सामना गर्नुप¥यो । प्रारम्भिक रूपमा घाउ सामान्य देखिए पनि सम्भावित संक्रमणको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै ती प्राविधिकलाई तत्काल जापानस्थित सासेबो नौसैनिक अड्डामा उपचारका लागि पठाइएको छ ।

स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार ‘मकाक’ बाँदरहरूमा पाइने ‘हर्पीस बी’ भाइरस दुर्लभ भए पनि अत्यन्त घातक मानिन्छ । अमेरिकी रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्र (सीडीसी) ले यस्ता घटनालाई आपतकालीन चिकित्सा अवस्थाका रूपमा लिने सल्लाह दिने गरेको छ । यसकारण, सैनिकको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै उनको विस्तृत परीक्षण र निगरानीका लागि स्थानान्तरण गरिएको हो ।

उक्त घटनाले अमेरिकी माइन–स्विपिङ अभियानमा केही प्राविधिक र सञ्चालनगत चुनौती उत्पन्न गरेको भए पनि समग्र रणनीतिक उद्देश्यमा ढिलाइ नभएको अमेरिकी पक्षको दाबी छ । ‘युएसएस चिफ’ सँगै ‘युएसएस पायोनियर’ समेत इरानद्वारा बिछ्याइएका सम्भावित समुद्री माइनहरू हटाउन हर्मुजतर्फ अग्रसर छन् ।

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ मा माइन बिछ्याउने कुनै पनि साना–ठूला डुङ्गामाथि तत्काल गोली प्रहार गर्ने कडा निर्देशन दिएका छन् । उनले आफ्नो सामाजिक सञ्जालमार्फत जलमार्ग सुरक्षामा कुनै सम्झौता नगर्ने स्पष्ट संकेत दिएका छन् ।

विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा ग्यास आपूर्ति हुने उक्त जलमार्गमा इरानले साना डुङ्गा तथा प्रविधिको प्रयोगमार्फत विस्फोटक माइनहरू बिछ्याएको आशंका गरिएको छ । यसले गर्दा व्यापारिक जहाजहरूको आवतजावतमा अवरोध उत्पन्न भई सयौँ जहाजहरू फारसको खाडी क्षेत्रमा अलपत्र परेका छन् ।

यद्यपि, एक साधारण देखिने जैविक जोखिम—बाँदरको आक्रमण—ले यस्तो संवेदनशील सैन्य अभियानमा क्षणिक व्यवधान ल्याएको घटनाले आधुनिक युद्ध सञ्चालनमा अप्रत्याशित कारकहरूको महत्त्वलाई पुनः उजागर गरेको छ ।