काठमाडौं – स्वा स्थ्य तथा ज नसंख्यामन्त्री हृदय त्रिपाठी नेतृत्वको ‘स्वतन्त्र रा जनीतिक स मूह’ रा जनीतिक दलका रुपमा द र्ता हुने भएको छ ।

मन्त्री त्रिपाठीका अनुसार स मूहलाई केही दिनभित्र निर्वाचन आयोगमा द र्ता गरिनेछ । समूहमा आ वद्ध नेताहरू बृजेशकुमार गुप्ता, पशुपति दयाल, ईश्वर दयाललगायतका नेताहरूको मंगलबार काठमाडौंमा बसेको बैठकले रा जनीतिक दलका रुपमा दर्ता गर्ने नि र्णय गरेको त्रिपाठीले ब ताए ।

स्वतन्त्र रा जनीतिक स मूहलाई दलका रुपमा द र्ता गर्ने भएपछि पार्टीका वि धान बनाउनेदेखिका कामहरू भइरहेका छन् ।

प्रधानमन्त्री केपी ओली नेतृत्वको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) आ धिकारिक दल रहेको भन्दै मन्त्री त्रिपाठीले नेकपासँग पार्टी एकता गर्नेभन्दा पनि आफूहरू दलको रुपमा स्थापित हुन लागेको बताएका छन् ।

त्रिपाठीले नेकपासँग पार्टी ए कताका लागि राजनीतिक मु द्धामा कुरा न मिलेको ए कीकरण अगाडि न बढेको बताए । समूहका तर्फबाट त्रिपाठी मन्त्री बनेका छन् । उनले यसअघि संघीय मालिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए ।

सद वि घ टन भएपछि मन्त्रिमण्डल पुनः गठन हुँदा त्रिपाठीले स्वा स्थ्य म न्त्रालयको जि म्मेवारी पाएका छन् ।

‘सूर्य’ चुनाव चिन्ह लिएर प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा विजयी भएका त्रिपाठीले संसद वि घटनपछि पनि मन्त्री पद क ब्जा गरेर बसेका छन् । उनले बृजेशकुमार गुप्तालाई मन्त्री ब न्न पालो दिनुपर्ने थियो । तर, त्रिपाठीले गुप्तालाई मन्त्री ब न्ने मौका नै दिएका छै नन् ।

स्वतन्त्र राजनीतिक स मूहभित्र पनि त्रिपाठीको द ब्द बा छ । त्रिपाठीले अन्य नेताहरूलाई अ वसर नदिएपछि स मूहभित्रै वि वाद रहेको एक नेताले बताएका छन् ।

वा मदेवको लु के को स्वा र्थ

काठमाडौं – पुस ५ को सं सद् भं ग गर्ने सरकारको नि र्णयपछि स त्ता रुढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) रा जनीतिक रु पमा वि भा जन भै सकेको छ । कानुनी रुपमा वि भा ज नले औ प चारिकता न पा एपनि व्या वहारिक रु पमा नेकपाका दु वै प क्ष छु ट्छु ट्टै, बै ठक भे ला र का र्यक्रम गर्न व्य स्त छन् । यसक्रममा एक प क्षले अ र्को प क्षलाई का र वा ही ग र्नेदेखि आआफ्नै ढं गले सं गठन वि स्ता रमा ला गिरहेका छन् ।

नेकपाको यो वि वा द मा उपाध्यक्षसमेत रहेका वामदेव गौतम भने अ हिलेसम्म क तैपनि खु लिसकेका छैनन् । अर्थात उनी अझैपनि वि भाजित नेकपा एकता गर्न स किन्छ कि भनेर ला गिरहेको दावी गर्छन् । संसद् वि घ ट न पछि स र्वोच्च अ दालतमा प रेको रि टको फै सला र निर्वाचन आयोगले दिने पार्टी आ धिकारिकता प र्खेर बसेका गौतम नेकपा ए कता जो गाउनकै लागि भ नेर ते स्रो धा रका रुपमा सां गठानिक सं रचना नै ब नाइरहेका छन् । रातोपाटीमा खवर छ ।

‘दु वै प क्षमा ग ल्ती–क मजोरी दे खेको छु । तैपनि फेरि ए कता ग राउन सकिन्छ कि भनेर ला गिरहेको छु । ए क्लै ए कताको मा होल ब नाउन स किन्न कि भनेर सं गठनात्मक सं र चना नि र्माण गरेर पनि जा ने प क्षमा छु’, राष्ट्रिय सभा सदस्य समेत रहेका गौतमले बिहीबारको राष्ट्रिय सभा बैठकमा बो ल्दै पार्टी वि भाजनमा आफू कतैपनि न लाग्नुको का रण सु नाए । उनले पार्टी ए कता अ परिहार्य र हेको पनि ब ताए ।

‘मलाई लाग्छ, बु झ्न सकियो भने पार्टी ए कता अ परिहार्य छ । तर, अ वस्था कस्तो छ भने दु वै प क्ष स माजवादी स भ्यता, सं स्कृति नि र्माण गर्छु भन्नेहरूलाई लाज लाग्ने गरी उ त्रनुभएको छ’, उनले भने । तर, गौतम पार्टी ए कता केका लागि भ न्नेमा भने प्र स्ट छैनन् । जवकी गौतम प्रधानमन्त्री केपी ओलीले चा लेको क दमबारे पनि प्र स्ट छै नन् ।

गौतमको बो ली कि न फे रियो ?

गौतमले पहिला संसद् वि घ ट न अ सं वैधानिक भ नेका थिए । जव यो विषयमा दलहरु धु् रवीकृत हुँदै गए गौतम आफूलाई म ध्यस्तकर्ता भन्दै कुनै प क्षमा पनि उ भिएनन् । उनले आफूलाई पार्टी ए कताको पक्षमा उ भ्याउने प्र यास समेत गरे । तर उनको प्र यासप्रति नेकपाको कुनै पक्षले वि श्वास गरेको छैन । सुरुमा संसद वि घ टनलाई अ सं वैधानिक भनेका गौतम पछिल्लो समय भने सं वैधानकि भ न्न थालेका छन् । बिहीबारको राष्ट्रिय सभा बैठककमा बो ल्दै गौतमले यो विषय स र्वोच्चको सं वैधानिक इजलासमा पुगिसेकाले अ संवैधानिक भ न्न नमिल्ने जि किर गरेका हुन् । यसबाट गौतमको ढु ल मु ल प्र स्ट छ । त्यतिमात्रै होइन गौतमले आफ्नी श्रीमती समेत रहेकी तुलसा थापालाई ओ ली कि त्तामा ह स्ताक्षर गर्न ल गाएका छन्, तर आफू ए कता कायम राख्ने भनेर हिँ डिरहेका छन् । यो आफैमा वि रो धा भा ष कु रा हो’ प्रचण्ड माधव पक्षका एक स्थायी समिति सदस्य भन्छन्, ‘गौतमको भू मिकाले पार्टी ए कता हुन्छ भन्नेमा क हीँकतै वि श्वास गर्ने आ धार भे टिँदैनन् ।’

ती सदस्यको भनाइ छ, ‘ओली जसले अ सं वै धा निक क दम चालेका छन् उनलाई फेरि पार्टी ए कताका ना ममा अ ध्यक्ष वा कुनै म हत्त्वपूर्ण पद दि नुपर्छ भनेर हिँ ड्ने गौतको कुनै स्वा र्थ हुुनु बेग्लै कुरा हो । यदि गौतमले भनेजस्तो फेरि नेकपा एकता भएमा कम्युनिस्ट आ न्दो लनलाई यसले अरु क्ष त वि क्ष त बनाउने काम बा हेक केही गर्दैन ।’

वामदेव गौतमसँग लामो सं गत गरेका र केही समयअघिसम्म गौतम नि कट भनेर चिनिने नेकपाका केन्द्रीय सदस्य बलराम बाँस्कोटा गौतमको पछिल्लो प्र यास सफल न हुने देखेर नै आफू प्रचण्ड माधव पक्षमा लागेको ब ताउँछन् ।

वामदेवको बारे यसो भन्छन् बाँस्कोटा

पहिलो कुरा पार्टी एकताको प क्षधर माथिका ने ताहरु भन्दा पनि आ म कार्यकर्ताहरु नै हुन् । कार्यकर्ताको चा हानामाथि कु ठा रा घा त गर्दै केपी शर्मा ओलीले अ सं वै धा नि क क्रि या क ला पबाट संसद् वि घ टन गर्नुभयो यसले ओली देश, जनता र नेकपाका कार्यकर्ताको चा ह ना विपरित जानुभयो भन्ने देखाउँछ । जुन विषयको निर्णय ओलीले कसैको योजनामा गरेको हो भन्ने प्रस्टै छ । किनभने संविधान जारी भइसकेपछि बनेको संसद आम जनताको आँखाको नानी र प्र ति कृ या वा दीहरुका लागि आँ खाको क सिंगरका रु पमा रहेको थियो ।

जसलाई ओलीले भं ग गरेर सं सारका न्या प्रेमी जनताको वि श्वासमाथि कु ठ रा घा त गर्नुभयो । यस अ र्थमा यो क दम सं विधानको म र्मवि परित हो भनेर भनिएको हो । ओलीको स्वा र्थ सं सद वि घ ट न मा मात्रै सिमित रहला भन्न सकिँदैन, किनभने ओली नेपालमा उ म्रेको र फ क्रदै गरेको कम्युनिस्ट आ न्दो ल नलाई यो जनावद्ध बि र्सजन र वि खण्डन गर्ने प्र यासमा हुनुहुन्छ ।

त्यसकारण उहाँ (केपी ओलीले ) प्र ति क्रा न्ति लाई स घाउनुभएकाले उहाँका ग तिविधिहरु रा ष्ट्रवादी जनताले ए क्सपोज गर्नुपर्ने पहिलो आ वश्यकता छ । त्यो गरेपछि मात्रै पार्टी ए कता द रिलो हुन्छ भन्ने मेरो वि श्वास छ । दोस्रो कुरा के वामदेवको अहिलेको भूमिकाले पार्टी एकता स म्भव छ त ? मैैले वामदेव गौतमसँग लामो समय करिव २५ वर्ष सं गत गरेँ । त्यसक्रममा मैले उहाँको सि द्धान्त र द र्शनप्रतिको इ मा न्दा रितामा प्रश्न गर्न मिल्दैन । तर मेरो अ नुभवमा उहाँ अ स्थिर प्र वृतिको मानिस हो । आ फ््नै नि र्णयमा पनि अडिग न रहेर फ र्किने उहाँको बा नी छ । उहाँको पछिल्लो गतिविधि हेर्दा पनि गौतम पहिला केपी ओलीको प्र ति क्रा न्ति का री ग तिविधिमा सहभागी हुनुभयो । जव केपी ओलीलाई अलि अ प्ठ्या रो पर्ने अ वस्था आयोअनि उहाँका खु ट्टा पनि ल क्प का ए का देखिन्छन् । यदि गौतम दृ ढतापूर्वक उभिनुभएको थियो भने ओलीले चा ल्ने यो कदमअघि नै उनी का र वा हीमा पर्नेथिए र उनी वि रु द्ध को ल डाइँ अरु स शक्त भैसकेको हुने थियो । अहिले ट्रे न अघि बढिसक्यो तर प्या सेन्जर कु राउने बा टोमा उहाँ लाग्नुभएको छ । नेपालको कम्युनिस्ट आ न्दो ल नमा यस्ता गतिविधिहरु धेरै भएका छन् । वि भा ज न पनि भएका छन्, ए कता पनि भ एका छन् ।

यसअघि नेकपा एकता केन्द्र वि भाजित हुने बेलामा अ ल्पमतलाई का र वा ही गर्नुपर्यो भनिएका बेलामा ५ जना सचिवालय सदस्यमध्ये बाबुराम भट्टराई, पम्फा भुषाल, लिलामणि पोखरेल, निनु चापागाईँ र म थि यौँ । त्यसबेला निनु चापागाईँ र लिलामणि का र वा हीको प क्षमा हुनुहुन्थ्यो भने बाबुराम र पम्फा भुषाल वि प क्षमा हु नुहुन्थ्यो त्यसमा मैले अ ल्पमतमा रहेकाहरुमाथि का र वा हीको आ वश्यकता छैन भनेर मैले भनेँ । साँच्चै हामी स श स्त्र क्रा न्ति गर्ने हो भने सुरु गरौ त्यसक्रममा उहाँहरु अ व रो धक हुनुभयो भने त्यसबेला का र वाही गरौ भनेर मैले प्र स्ताव गरे । जसका कारण का र वा ही प्र क्रिया अघि बढेन र नरबहादुर कर्माचार्यको संयोजकत्वमा एउटा कमिटि गठन भयो र ला स्टमा सिन्धुनाथ प्याकुरेल र म मात्रै अ न्तिमसम्म एक ठा उमा रह्यौ ।

पछाडि नेकपा एमाले विभाजन भयो यो त धेरैलाई थाहा छ । त्यसबेला नेता राजेन्द्र पाण्डेले ए कताका लागि पहल गर्नेमा हुनुहुन्थ्यो । उहाँ त्यसवेला एउटा सा इडमा ला ग्नुभयो । त्यसरी एकताका लागि पहल गर्नेहरु कुनै एउटा स मूहको

चाहनामा काम गरिरहेका हुन्छन् भन्ने बुझियो । नरबहादुर कर्माचार्य र राजेन्द्र पाण्डे दुवैका ग तिविधिले त्यो कुरा प्रमाणित गरेको छ । अहिले बावदेवमाथि त्यो आक्षेप त म लगाउन चाहान्नँ तर यसले कुनै एउटा स्वार्थ समूहलाई फाइदा हुने काम भयो भने उहाँको राजनीतिक इतिहासमाथि प्रश्न उठ्छ । त्यसकारण गौतमले लिएको अहिलेको बाटोबाट नि कास आउनसक्छ, पार्टी एकता हुनसक्छ भन्ने लागेको भए म उहाँकै कि त्तामा हुने थिएँ ।

मेरो ४५ वर्षको क म्युनिस्ट आ न्दोलनको इतिहास, क्रियाशीलता र अनुभवले उहाँको लाइन सफल नहुने देखेरै मैले आफ्नो कि त्ता क्लि यर गरेर प्रचण्ड–माधव प क्षमा लागेको हुँ ।